GPS TIZIMIDA O‘LCHASH NATIJASIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR NOANIQLIGINI BAHOLASH VA DARAJALASH
Referat
Mazkur maqolada GPS navigatsiya tizimlarida amalga oshiriladigan o‘lchash jarayonlarining aniqligi va ishonchliligiga ta’sir ko‘rsatuvchi asosiy tashqi va ichki omillar har tomonlama tahlil qilingan. Tadqiqot davomida global joylashuvni aniqlash tizimlarida yuzaga keladigan xatolik va noaniqlik manbalari ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Xususan, ionosfera va troposferaning elektromagnit signallar tarqalishiga ko‘rsatadigan ta’siri, sun’iy yo‘ldoshlar joylashuvining geometriyasi (DOP ko‘rsatkichlari), multipat hodisasi, GPS qabul qilgichlarining texnik va funksional xarakteristikalari, shuningdek, inson omili bilan bog‘liq xatoliklar alohida omillar sifatida ko‘rib chiqilgan. Har bir omilning o‘lchash natijalariga ta’sir darajasi aniqlanib, ularning noaniqlik komponentlari miqdoriy baholangan. Tadqiqot natijalarini aniq ifodalash maqsadida hisoblash formulalari va jadval ko‘rinishidagi ma’lumotlardan foydalanilgan. Ushbu yondashuv orqali umumiy o‘lchash xatoligi aniqlanib, GPS tizimlarida aniqlikni oshirish bo‘yicha xulosalar chiqarilgan. Maqola natijalari geodeziya, navigatsiya va sun’iy yo‘ldosh texnologiyalari sohasidagi mutaxassislar uchun amaliy ahamiyatga ega.
Mualliflar haqida
Adabiyotlar ro'yxati
ESA. (2023). Ionospheric correction models in GNSS (ESA Technical Report). European Space Agency.
Kaplan, E., & Hegarty, C. (2017). Understanding GPS: Principles and applications. Artech House.
Misra, P., & Enge, P. (2012). Global positioning system: Signals, measurements, and performance. Proceedings of the IEEE, 99(4), 529–553. https://doi.org/10.1109/JPROC.2011.2150489
O‘z DSt 3444:2020. Qiyoslash laboratoriyalarining malakaliligiga qo‘yiladigan umumiy talablar.
O‘z DSt 8.020:2022. O‘lchash vositalari va ularni kalibrlash qoidalari.
RTCM. (n.d.). Differential GNSS services – Version 3 (RTCM 10403.3). RTCM. https://www.rtcm.org
Umarov, Sh. X. (2021). Geodeziyada GPS texnologiyalari. Toshkent: TGAQI

