UO‘K 621.224: TURBINA SAMARADORLIGINI BASHORAT QILISH UCHUN CFD (SOLIDWORKS) MODELLASHTIRISH USULLARI - Urishev, Boboraim; Ochilov, Obid Boymurod o‘g‘li (INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR, 2025)
Ushbu maqolada past bosimli suv oqimlarida ishlaydigan mikro gidroelektr stansiyalar uchun Banki (cross-flow) turbinasining gidrodinamik xususiyatlari raqamli modellashtirish usullari asosida o‘rganilgan. Tadqiqotning asosiy vazifasi sug‘orish kanallari, kichik daryolar va sun’iy suv inshootlarida qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan energiya samaradorligi yuqori mikroGES turbinasining ish jarayonini modellashtirish va optimal konstruktiv parametrlarni aniqlash hisoblanadi. Shu maqsadda SolidWorks Flow Simulation dasturidan foydalanilib, turbina modeli yaratilgan va suv oqimining pichoqlar oralig‘idan o‘tish jarayoni kompyuter suyuqlik dinamikasi (CFD) yondashuvi asosida tahlil qilingan. Modellashtirish davomida oqim tezligi, bosim gradienti, oqim burchagi, aylanish tezligi va moment kabi muhim parametrlar o‘rganilgan. Tadqiqotda past bosimli rejimlar uchun (0,5–2 m suv ustuni) gidrodinamik jarayonlar barqaror qayd etilgan. Suv oqimining tezligi oshishi bilan turbina aylanish tezligining chiziqli ortishi kuzatilgan: 0,5 m/s tezlikda ~36–40 rpm, 2,0 m/s tezlikda esa ~145–160 rpm diapazoniga erishilgan. Pichoqlar sonini 24 tadan 36 tagacha oshirish natijasida turbina aylanish tezligi 4–6% ga o‘zgargani aniqlangan bo‘lib, pichoqlar sonining ko‘payishi oqimning silliq taqsimlanishiga va momentning barqarorligiga ta’sir qilgan. CFD simulyatsiya natijalari Banki turbina konstruksiyasining past bosimli suv oqimlarida samarali ishlashini ko‘rsatgan.