Bosh sahifa / Maqolalar / 2026 (61) 1 / Maqola
TEXNIKA FANLARI

PYTHON DASTURI YORDAMIDA AVTOMATIK ROSTLASH TIZIMLARINI TAHLIL QILISH USULLARI

Mallayev Alisher Rajabaliyevich Mallayev A.R. Rahmonov Javohir Bekpoʻlat oʻgʻli Rahmonov J.B.

Referat

Ushbu ishda Python dasturlash tili imkoniyatlaridan foydalangan holda avtomatik rostlash tizimlarini (ART) tahlil qilish va rostlagichlarni optimallashtirish usullari tadqiq etilgan. Tadqiqot obyekti sifatida issiqlik almashtirgichning uchinchi tartibli dinamik modeli olingan. Ishda SymPy kutubxonasi yordamida xarakteristik tenglama ildizlari va vaqt doimiylarini aniqlash, raqamli modellashtirish orqali obyektning oʻtish jarayoni egri chizig‘ini qurish algoritmlari keltirilgan. Shuningdek, tizim barqarorligini ta’minlash va berilgan sifat ko‘rsatkichlariga erishish uchun D-ajratish hamda Ziegler-Nichols usullari yordamida P-, I- va PI-rostlagichlarning optimal parametrlari hisoblangan.

Kalit so`zlar

Avtomatik rostlash tizimi (ART) Python D-ajratish usuli PI-rostlagich Ziegler-Nichols metodi vaqt doimiysi modellashtirish barqarorlik zaxirasi.

Adabiyotlar

  1. Бесекерский В.А., Попов Е.П. Теория систем автоматического регулирования. СПб.: Изд - во Профессия, 2003. – 752 с.
  2. Igamberdiyev X.Z., Sevinov J.U. Boshqarish nazariyasi. OUY lari uchun darslik. -T.: Fan va texnologiya, 2018y. -336 b.
  3. Маллаев А.Р. Пропорционал - интеграл регуляторни созлашнинг оптимал параметр - ларини ҳисоблаш. Инновацион технологиялари., Қарши, 2014, No4(16), 59 - 64 б.
  4. Маллаев А.Р., Ражабалиев Б.А. Бошқариш объектларининг динамик характеристи - каларини узатиш функцияси орқали қуриш. Инновацион технологиялар, Қарши, 2022, No3 (47), 39 - 43 б.
  5. Mallayev A.R. Sanoat obyektlarining avtomatik boshqarish tizimi barqarorligini aniq-lashning algebraik usullari. Innovatsion texnologiyalar, 2025 y. mart, No1(57) , 95-100 b.
  6. Маллаев, А. Р., & Жураев, А. Х. Техника фанларини ўқитишда замонавий ахборот технологияларни ўрни.
  7. Juraev, F. D., & Mallaev, A. R. A Model-based approach to multidimensional interpolation problems.
  8. Mallaev, A., Juraev, F., & Ochilov, M. (2023). Improvement of control models of closed systems using neural networks. Innovatsion texnologiyalar, 51(03), 12-26.
  9. Маллаев, А. Р., & Жураев, Ф. Д. (2017). Операционная теория исчисления по преобразованию Лапласа. Научное знание современности, (7), 5 -16.
  10. Mallayev, A. R. (2024). Avtomatik boshqarish tizimining" kirish-holat-chiqish" tipidagi dinamik modelining tuzilishi. Academic research in educational sciences, 5(10), 42-51.